BLK360
BLK360 SE
BLK2GO
BLK2GO PULSE
BLK ARC
BLK2FLY
BLK3D
Software
Accessoires
In de afgelopen vijf blogberichten reisden de BLK360 en ik van de noordelijkste eilanden van de Noordzee naar de meest afgelegen eilanden van de Middellandse Zee op een soort laser scannen ‘grand tour’. Van de Neolithische Ness-nederzettingen op Orkney tot de middeleeuwse forten op de bergtoppen van Occitanie, van de robuuste bronzen nuraghe in Sardinië tot de mysterieuze megalithische tempels van Malta; de scanner en ik onderzochten een brede temporele en spatiale reikwijdte over vier maanden op het Europese continent.
Een laatste set stenen structuren wacht op ons in deze post terwijl we de lage winterglans van de Toscaanse zon ingaan om de vaak over het hoofd geziene resten van de Etruskische beschaving op het Italiaanse vasteland te ontdekken. Ga met me mee door olijfgaarden en klim een vulkanische heuvel op om het bewijs van deze indrukwekkende cultuur te documenteren voordat we een passende coda beleven te midden van de grondiger weergegeven bezienswaardigheden van Rome en Florence.
BLK360 Ontdekt Bewijs van de Etrusken
Vaak overschaduwd door de culturele bijdragen van hun voorgangers, de Oude Grieken en Romeinen, verdienen de Etrusken een beschrijving die verder gaat dan alleen een brug tussen deze metaforische pijlers (of, letterlijker, gelijken). De vereiste beknoptheid van een blog is verre van ondersteunend, dus volstaat het te zeggen dat de Etruskische cultuur ruwweg bestond tussen 900 en 90 v.Chr., een polytheïstische religie ontwikkelde, kunstvormen zoals beeldhouwkunst en metaalbewerking bevorderde, en talrijke - zij het zeer korte - inscripties naliet.
Hoewel het alfabet dat deze teksten ondersteunt grotendeels Grieks is, is de volgorde van deze letters dat niet, wat taalkundigen doet fronsen en hen dwingt om naar vermeldingen van de Etruskische samenleving door hun Grieks-Romeinse contacten te zoeken. Tot nieuwe bevindingen lijken de Etrusken gedoemd te zijn tot vergelijkende karakteriseringen zoals een soort Grieks, een beetje Romeins, en—vanwege de ambiguïteit rondom hun geschriften—meer of minder prehistorisch.
Met een gebrek aan taalbegrip wordt de architectuur - vaak het substraat voor deze tekens - des te betekenisvoller. Zoals mijn scanstudie eerder heeft aangetoond, zijn structuren voor de doden vaak het meest duurzaam en illustratief voor de capaciteiten en gebruiken van een samenleving. De Etrusken, vooral beroemd om hun versierde hypogea (ondergrondse grafkamers), necropoli (mausoleumcomplexen) en graven, zijn hierop geen uitzondering.
Genesteld tussen de terrassenheuvels onder de Toscaanse stad Cortona, is de Tanella di Pitagora (1) een zorgvuldig vervaardigd voorbeeld van het laatstgenoemde, daterend uit de 2e eeuw v.Chr. Het diagram van een rechthoekige kamer met loodrechte nissen voor de depositie van resten was bekend voor de BLK en mij; een meer ordelijke iteratie van de grafheuvels en galerijgraven die in Engeland en Frankrijk zijn gescand. In de cilindrische basis van het graf en de pseudo-koepel van geprefabriceerde en droog gestapelde zandsteenblokken is de vaardigheid van de samenleving in het vormen van steen om aan hun ruimtelijke en geometrische doeleinden te voldoen, evident.
Die vaardigheid erodeerde niet - inderdaad, misschien ontstond ze - in het meer kruimelige materiaal verder naar het zuiden in de verhoging van de Etruskische stad Orvieto. Gevestigd al in 900 v.Chr., staat de stad op een plateau van zacht vulkanisch tufsteen dat niet alleen als fundament diende, maar ook als steengroeve voor de structuren van de nederzetting. Terwijl de huidige skyline vol staat met middeleeuwse blokken en wordt gekruist door de glanzende topgevels van zijn Duomo, had Orvieto in de Etruskische periode misschien meer dan een vluchtige gelijkenis met een andere, meer beroemde, akropolis in Griekenland.
Overweeg de aanwezigheid van de Tempel Belvedere, gebouwd op de torenhoge heuvel in de 6e eeuw v.Chr. Toen de BLK en ik aankwamen, was de structuur nauwelijks meer dan een podium dat gedeeltelijk door een moderne weg werd omringd, maar het had eens veel van de klassieke stilistische kenmerken - zo niet de monumentale schaal - van het latere Parthenon gedeeld. Een hybride structuur van hout en tufsteen, de BLK360-scan legde de overgebleven treden, porche, kolomstompen en voetafdruk van de drie ‘cella’-kamers vast. Reconstructies vermoeden dat het geheel ooit werd gekroond door een driehoekig fronton en een betegeld dak, niet anders dan de vertrouwde vorm van Griekse en Romeinse tempels.
Onder Romeins Bewind
Over het onderwerp van Romeinse tempels, zou geen bezoek aan Italië compleet zijn zonder een pelgrimstocht naar de hoofdstad; de plaats waar alle wegen naartoe leiden, zo zegt men. Het is dan ook gepast dat de BLK en ik onze weg naar Rome maakten, nadat we resten van het oude domein van de noordelijke grens in Groot-Brittannië tot de Gallische tak in het zuiden van Frankrijk hadden onderzocht. Ironisch genoeg waren de bouwmethoden van monumenten in het epicentrum van het rijk zodanig dat ze uitsloten van de studie; om de kolossale schaal van de basilieken, tempels en amfitheaters hier efficiënt en economisch te realiseren, gebruikten de Romeinen een combinatie van cement en baksteen, waarbij steen slechts de rol van bekleding speelde.
Hoewel het gebrek aan structurele steen het scannen verhinderde, benadrukte de duidelijke geometrische regelmaat van deze oude Romeinse monumenten een cruciaal vertrekpunt ten opzichte van de eerdere dolmens, woningen en verdedigingsstructuren die elders zijn onderzocht. Terwijl de proporties van deze prehistorische structuren werden gereguleerd door de beschikbare grondstoffen (grootste steen of langste spantimber) of de conische beperkingen van korbelling, bood de uitvinding van de boog en - wanneer geëxtrudeerd - de koepel de Romeinen een nieuwe ruimtelijke vrijheid. Deze vrijheid was natuurlijk niet zonder grenzen; een succesvolle koepel vereiste een begrip van het vormen van stenen om lasten over te dragen. Om deze reden en andere (coördinatie van ambachten, standaardisatie over het uitgestrekte rijk, enz.) ontwikkelden de Romeinen regels - of maatstaven.
De BLK en het meetinstrument van zijn softwarepartner, Register 360, blijken nuttig in het begrijpen van deze regels en hun oorsprongen. Zo kon ik de beweringen van George Dennis onderzoeken, die in zijn 1848 boek The Cities and Cemeteries of Etruria opmerkt dat de Tanella di Pitagora voldoet aan veelvouden van de Toscaanse lengte-eenheid, de braccio (vertaald als ‘arm’). Toen ik zelf metingen verrichtte, ontdekte ik dat de afmetingen nog meer overeenkwamen met de Romeinse voet, die - zoals Dennis opmerkt - ongeveer het dubbele van de braccio is. Zo'n bevinding is niet verrassend gezien de bekende culturele kruisbestuiving tussen het oude Etrurië en het Romeinse Rijk. Ik vond nog meer bewijs van deze intellectuele kruisbestuiving in de precies gedeelde verhoudingen van de Etruskische Tanella en de Romeinse Tempel de Diane, die eerder in Nîmes, Frankrijk, was gescand. Terwijl de laatste, gebouwd in de 1e eeuw na Christus, de voetafdruk van een enkele rechthoekige kamer met nissen deelt - wordt de grotere schaal mogelijk gemaakt door een echte tongewelf in plaats van een eenvoudige overspanning die zo lijkt.
Nieuwe Regels: Perspectief, Projectie en Nu, Puntenwolken
Zonder de fascinerende inhoud die de BLK en ik de afgelopen 4 maanden hebben vastgelegd te trivialiseren, is het tegelijkertijd een analyse geweest van de daad van architectonische representatie die onze scanreis heeft gemotiveerd. Het was dan ook passend dat de geografische conclusie van de studie samenviel met de locatie die de temporele beperking heeft voortgebracht. Onze laatste stop was Florence, waar een revolutie in de representatiemethodologie plaatsvond aan de vooravond van de culturele verschuiving die bekendstaat als de Renaissance. Het was op de trappen van de Duomo van de stad dat Filippo Brunelleschi tussen 1415 en 1420 de wiskundige basis van lineair perspectief ontwikkelde, wat een nieuwe gereguleerde realiteit aan de representatie bracht. Het is niet deze revolutionaire ontdekking waar ik naar verwees in mijn ‘4-C Scanning Criteria’ (2), maar eerder de oproep van de Florentijnse architect Leon Battista Alberti in zijn 1490 verhandeling De re aedificatoria aan architecten om orthografische projectie te gebruiken bij het voorstellen van bouwplannen:
De architect... haalt de projectie uit de plattegrond. De disposities en het beeld van de gevel en zij-elevaties toont hij op verschillende [vellen] met vaste lijnen en ware hoeken als iemand die niet van plan is zijn plannen te laten zien zoals ze verschijnen [voor het oog], maar in specifieke en consistente metingen.
Alberti’s pleidooi voor ware plannen en elevaties kwam als reactie op de inconsistente praktijken van subjectieve perspectief en quasi-orthografische tekeningen door architecten (wanneer zulke documenten al werden voorbereid) in de late middeleeuwen en vroege renaissance (3). Vaak opgeleid als schilders (die valse perspectieven toepasten) of metselaars (die onjuiste orthografie gebruikten), rechtvaardigden architecten hun representatieve onnauwkeurigheden verder door Vitruvius’ goedkeuring van een illusieachtige scaenographia in zijn canonieke verhandeling De architectura te citeren. Terwijl de structuren van de Etrusken en Romeinen, onder anderen, illustreren dat meeteenheden eeuwen eerder bestonden, begon de voorbereiding van geschaalde tekeningen pas geleidelijk in de architectonische praktijk tijdens de 16e eeuw. Het is deze verschuiving in bewustzijn en praktijk die de BLK en mij heeft beperkt tot het scannen van pre-Renaissance structuren; die zonder bewijs van representatie vóór de bouw, of wat we zouden kunnen noemen bouwdocumenten.
Wat is dan de betekenis van scannen - in tegenstelling tot methoden van tekenen, fotograferen of anderszins beeldvorming - van deze niet- en ondergerepresenteerde locaties? In de context van Brunelleschi’s perspectiefprojectie en Alberti’s orthografische projectie, wordt het pannen rond de puntenwolk van de BLK begrepen als iets van een synthese; het combineren van de schilderachtige (of hier, fotografische) kwaliteiten van perspectief en de gereguleerde rigor van orthografie. Representatie, net als de realiteit, wordt tegelijkertijd meetbaar en meeslepend; een wolk van gekalibreerde - zij het onvermijdelijk contingent - punten in de ruimte.
Het is door deze afwisselend wazige en hoge resolutie lens dat ik terugkijk - op het opgraven van prehistorisch aardewerk bij de Ness of Brodgar, op het meten van metselwerk en mortel bij Weeting Castle, op het stabiliseren van stenen bij de Forteresse de Oppede le Vieux, op het verwonderen over megalithische modellen bij de Ta’ Ħaġrat Tempels - maar ook vooruit kijk naar representaties en realiteiten die nog gemaakt moeten worden.
Voetnoten:
1. Hoewel de precieze vormen van de Tanella di Pitagora - of Tomb of Pythagoras - doen denken aan de geometrische theorema's ontwikkeld door de vroege wiskundige en filosoof, is de titel hier een misnomer vanwege verwarring tussen Cortona en de zuidelijke Italiaanse gemeente Crotone, waar hij een school oprichtte en leefde tussen 530 - 495 v.Chr.
2. Verwijs naar mijn ‘4-C scanning criteria’ in een eerder bericht: https://shop.leica-geosystems.com/blog/scanning-scottish-cairns-and-castles-elias-logan-and-blk360-round-2
3. Voor een diepgaandere studie van de oorsprongen van representatie in de Middeleeuwen en Renaissance, zie James S. Ackerman Origins, Imitation, Conventions 2002 MIT Press.
Disclaimer: Dit artikel bevat de Leica BLK360 G1. Verken de uitgebreide mogelijkheden van het nieuwste BLK360-model hier.
